Ticaret HukukuTÜRKİYE’DE KRİPTO VARLIKLAR İÇİN YENİ YASAL DÜZENLEMELER VE SERMAYE PİYASASI KANUNU DEĞİŞİKLİKLERİ

Kripto Varlıklara İlişkin Düzenleme Getiren Kanun

Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren Sermaye Piyasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“KANUN”) Resmi Gazete’de 02.07.2024 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yeni Düzenleme Neler Getiriyor?

Kanunun 1. Maddesi ile; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 3. maddesine “Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları, Kripto Varlıklar, Platform, Cüzdan ve Kripto varlık saklama hizmeti” kavramları eklenmiştir.

  • Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları: Platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımı dahil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları ifade etmektedir.
  • Kripto Varlıklar: Dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları ifade etmektedir.
  • Platform: Kripto varlık alım satım, ilk satış ya da dağıtım, takas, transfer, bunların gerektirdiği saklama ve belirlenebilecek diğer işlemlerin bir veya daha fazlasının gerçekleştirildiği kuruluşları ifade etmektedir.
  • Cüzdan: Kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların ya da bu varlıklara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem ya da uygulamaları ifade eder.

Kanunun 3. Maddesi ile; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na 35/B Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve kripto varlıklara ilişkin hükümler eklenmiştir.

  • Kanuna göre, Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları bulunması zorunlu olacaktır. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları Kurul’un izni ile kurulacak ve faaliyete başlayacaklardır. Aksi halde, düzenleme izinsiz çalışanlar için hapis cezası getirmektedir. Buna göre, izin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacaktır.

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları münhasıran Kurulca belirlenecek faaliyetleri yerine getirecek ve faaliyetleri sırasında uymaları gereken diğer ilke ve esaslar da Kurul tarafından belirlenecektir.

  • Mevcut kripto varlık hizmet sağlayıcılarının, kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 ay içinde SPK’ya başvurarak faaliyet izni alması gerekmektedir.
  • Sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlıklara ilişkin olarak düzenleyici işlemler tesis etmek, özel ve genel nitelikte kararlar almak ve tedbir ve yaptırım uygulamak konusunda Kurul yetkili olacaktır.

Kanunun 4. Maddesi ile; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na 35/C maddesinde kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerine ve kripto varlıkların transfer ve saklanmasına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.

  • Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile bunlarda işlem yapmak isteyen müşteriler arasında imzalanan sözleşmeler, yazılı şekilde veya uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle mesafeli olarak ya da mesafeli olsun olmasın Kurul’un yazılı şeklin yerine geçebileceğini belirlediği ve bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı üzerinden gerçekleştirilecektir.
  • Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının müşterilerine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartı geçersiz olacaktır.
  • Platformlarca işlem görecek veya ilk satış ya da dağıtımı yapılacak kripto varlıkların belirlenmesine ve bunların işlem görmesinin sonlandırılmasına ilişkin yazılı listeleme prosedürü oluşturulması zorunludur. Platformlarda fiyatlar serbestçe oluşturulacaktır.
  • Platformların müşterilerine ait kripto varlıkların müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurulması esastır.
  • Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığından ayrı olup, kayıtlar da bu hükme uygun olarak tutulacaktır.

Kanunun 8. Maddesi ile; 6362 sayılı Kanun’a 99. maddesinden sonra gelmek üzere 99/A maddesinde kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerinde uygulanacak tedbirlere ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

  • Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunulması ya da Kurul’ca yapılacak düzenlemeler kapsamında kripto varlıklara ilişkin yasaklanmış bir faaliyetin Türkiye’de yerleşik kişilere sunulması da izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılacaktır.
  • Kurul, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerinden kaynaklanan nakit ödeme ve kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğini veya güçlük yaşadığını tespit ederse:
    • Üç ayı geçmemek üzere verilecek uygun süre içinde mali yapılarının güçlendirilmesini veya,
    • Herhangi bir süre vermeksizin doğrudan kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerini geçici olarak durdurmaya, faaliyet yetkilerini kaldırmaya; sorumluluğu tespit edilen yöneticilerin ve çalışanların imza yetkilerini sınırlamaya veya kaldırmaya yetkili olacaktır.

Kanunun 9. Maddesi ile; 6362 sayılı Kanun’a 99. maddesinden sonra gelmek üzere 99/B maddesinde kripto varlık hizmet sağlayıcılarının denetimi ve uygulanacak yaptırımlara ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

  • Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mali denetimi ve bilgi sistemleri bağımsız denetimi Kurul’ca ilan edilen listede yer alan bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılacaktır.

Kanun toplamda 19 maddeden oluşmaktadır. Devam eden düzenlemelerde 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na düzenlemelerle devam etmektedir. Kripto varlıklara ilişkin düzenleme içeren Sermaye Piyasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’da kripto varlık hizmet sağlayıcıların zimmet suçundan sorumlu olacağı ve zimmetindeki kripto varlıklardan şahsi sorumluluklarına dair pek çok husus düzenleme alanı bulmuştur.

Düzenlemeye dair beklenen önemli konulardan biri vergilendirmeydi. Ancak, Kanunda yatırımcılardan vergi alınması yönünde bir düzenleme yer almadığı görülüyor. Sadece, Kanunun 16. Maddesinde, Türkiye’de hizmet sunacak platformların her yıl bir önceki yılki faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde 1’i Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK), yüzde 1’i ise TÜBİTAK bütçesine ilgili yılın mayıs ayı sonuna kadar platformlarca ödenerek gelir olarak kaydedileceği düzenlemesi ile yetinilmiştir.

Son olarak da Kanunun 17. Maddesinde düzenlenen geçiş hükümlerinde, müşterilerin kripto varlıkları nakde veya nakdi kripto varlığa çevirebilmelerine ve kripto varlıkların transferinin gerçekleştirilmesine imkân veren Türkiye’de yerleşik ATM ve benzeri elektronik işlem cihazlarının faaliyetleri bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içinde sonlandırılacağı belirlenmiştir. Aynı şekilde, yurt dışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcıları, Sermaye Piyasası Kanunu’nun 99/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen şekilde Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içinde sonlandırmak zorundadır.