DuyurularKARBON KREDİLENDİRME VE DENKLEŞTİRME YÖNETMELİK TASLAĞI BAKANLIK RESMİ SAYFASINDA YAYIMLANDI

İKLİM KANUNU’NUN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİYLE BİRLİKTE İKİNCİL BİR ADIM OLAN KARBON KREDİLENDİRME VE DENKLEŞTİRME YÖNETMELİK TASLAĞI BAKANLIK RESMİ SAYFASINDA YAYIMLANDI

İklim değişikliğiyle mücadele, günümüzde küresel düzeyde en öncelikli çevresel, ekonomik ve sosyal sorunlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda ülkeler, sera gazı emisyonlarını azaltmak ve iklim krizine karşı dirençli ekonomiler oluşturmak adına çeşitli politika araçlarını devreye almaktadır. Türkiye de bu küresel dönüşümün bir parçası olarak, yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda 02 Temmuz 2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu ile iklim değişikliğiyle mücadelesine yasal bir zemin kazandırmıştır. Bu yasal düzenleme, aynı zamanda Türkiye’nin ulusal karbon piyasalarının ve iklim finansmanı araçlarının kurulmasının önünü açmıştır.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ve Yeni Dönem

İklim Kanunu ile birlikte, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) olarak adlandırılacak zorunlu karbon piyasasının kurulacağı hükme bağlanmıştır. Bu sistemin yanı sıra, gönüllü karbon piyasaları ile Paris Anlaşması çerçevesinde tanımlanan uluslararası karbon piyasalarına yönelik düzenlemelerin de hayata geçirilmesi öngörülmektedir.

Bu gelişmeler doğrultusunda hazırlanan Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği, Türkiye’nin karbon piyasalarının işleyişini düzenleyen ve karbon kredilerinin geçerliliğini sağlayan ikincil mevzuat niteliği taşımaktadır.

Ulusal Karbon Kredilendirme Sistemi (TR KDS)

Yönetmelik ile oluşturulacak olan Türkiye Karbon Denkleştirme Sistemi (TR KDS) sayesinde, ülke sınırları içerisinde yürütülen sera gazı emisyon azaltım ve giderim faaliyetleri, bağımsız kuruluşlar tarafından doğrulanacak ve yetkili standart kuruluş aracılığıyla belgelendirilecektir.

KARBON KREDİLENDİRME VE DENKLEŞTİRME YÖNETMELİK TASLAĞI

1. Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı

Taslak Yönetmelik, Türkiye Karbon Denkleştirme Sistemi’nin kurulmasını ve işleyişini düzenlemeyi amaçlıyor.

Bu doğrultuda:

• TR ETS kapsamı dışındaki faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltımı veya giderimine yönelik programlar/projeler aracılığıyla, TR KDSkapsamında karbon kredilerinin üretilmesine ve ticaretine ilişkin hususları,
• Gönüllü taahhütler ile Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki denkleştirme işlemlerine ilişkin düzenlemeleri,
• Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde gerçekleştirilen programlardan/projelerden üretilen karbon kredilerinin uluslararası karbon piyasaları kapsamında yetkilendirilmesi ve kullanılmasına ilişkin hususları,
• Uluslararası karbon kredilendirme programlarının kayıt sistemlerinden Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde uygulanmış veya uygulanmakta olan programların/projelerin takibine yönelik esasları kapsamaktadır.

 

2. Turkuaz Kredi: Türkiye’nin Ulusal Karbon Kredisi

• Yönetmelik, TR KDS kapsamında üretilecek karbon kredilerine Turkuaz Krediadını veriyor.
• Bir ton karbondioksit eşdeğerindedir.
• TR KDS kapsamında yer alan programlar/projeler, Paris Anlaşması’nın 6 ncı maddesinde yer alan mekanizmalar dahil olmak üzere, herhangi bir uluslararası karbon kredilendirme programı tarafından karbon kredisi üretmemiş ve/veya YEK-G belgesi ve/veya enerjinin niteliğine dair bilgi vermeyi amaçlayan diğer sertifika niteliği taşıyan belgeleri üretmemiş olmalıdır. Bu husus TR KDS’nin “çifte sayımın önlenmesi” ilkesinin bir sonucu olarak Yönetmelik Taslağında düzenlenmektedir.
• Ayrıca TR KDS, Birleşmiş Milletler’in “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları”ile uyumlu olmalı ve TR KDS kapsamında yer alan programlar/projeler, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’ndan biri “İklim değişikliği ve etkileri ile mücadele için acilen eyleme geçmek” olmak üzere en az üç (3) tanesine katkı sağlamalıdır.
• TR KDS kapsamında değerlendirilen bir programın/projenin geçerli kılma ve doğrulama işlemleri aynı geçerli kılıcı ve doğrulayıcı kuruluş tarafından yapılamamaktadır. Bu şekilde piyasanın güvenirliği korunmak istenmektedir.

 

3. Türkiye Karbon Denkleştirme Sistemi (TR KDS)’nin İşleyişi

Türkiye Karbon Denkleştirme Sistemi Kapsamında; İklim Değişikliği Başkanlığı (Başkanlık), Türk Standartları Enstitüsü (TSE) , TÜRKAK, geçerli kılıcı ve doğrulayıcı kuruluşların görev ve yetkileri bulunmaktadır.

a) Metodoloji Geliştirilmesi

• Metodoloji geliştirme ve/veya değerlendirme usul ve esasları Başkanlık ve TSE tarafından müştereken çıkarılacak tebliğ ile belirlenecektir.
• Bununla beraber taslak Yönetmelik uyarınca, Metodoloji başvuruları gerçek veya tüzel kişiler tarafından Başkanlığa yapılacak ve Başkanlıkça kabul edilen başvurular değerlendirmek ve geliştirilmek üzere TSE’ye gönderilecek, en son Başkanlıkça onaylanacaktır.

b) Program/proje taleplerinin alınması, geçerli kılınması ve kayıt edilmesi

• Program/proje sahibinin, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesindeki esas ve hedeflere uygun olarak TSE tarafından yayımlanacak program/proje başvuru usulüne göre TSE’ye başvurması düzenlenmektedir.
• TSE tarafından uygun olarak değerlendirilen program/proje, geçerli kılıcı kuruluş tarafından geçerli kılınır ve geçerli kılma raporu düzenlenir. Bu rapor, program/proje sahibi tarafından TSE’ye iletilir.    
• Geçerli kılınan program/proje, TSE tarafından işletilen Türkiye Karbon Denkleştirme Kayıt Sisteminde program/proje sahibi adına açılan hesaba işlenecektir.

c)  Programların/projelerin izlenmesi, doğrulanması ve Turkuaz Kredilerin ihracı

• TR KDS gerekliliklerine uygun olarak geçerli kılınmış program/proje dokümanları ilgili kapsamda akredite edilmiş doğrulayıcı kuruluş tarafından gerçekleşen sera gazı emisyon azaltım veya giderimleri dahil edilerek bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Sürdürülebilir Kalkınma Amaç çıktıları doğrultusunda doğrulayıcı kuruluş tarafından doğrulanır ve doğrulama raporu düzenlenir.
• Programın/projenin ilgili izleme yılına ait doğrulayıcı kuruluş tarafından doğrulanmış doğrulama raporu, program/proje sahibi tarafından TSE’ye iletilir.Doğrulama raporunda doğrulanan sera gazı emisyon azaltım veya giderim miktarı kadar Turkuaz Kredisi program/proje sahibinin Türkiye Karbon Denkleştirme Kayıt Sistemi’ndeki hesabına metodolojide referans alınan kayıt dönemi için ihraç edilebilecektir. Turkuaz Kredilerin ihraç ve takibi Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından yürütülecektir.
• Turkuaz Kredilerinin ihraç, el değiştirme, iptal, geri çekme ve itfa gibi piyasaya ilişkin işlemleriTürkiye Karbon Denkleştirme Kayıt Sistemi üzerinden, gerçekleştirilecektir.

 

4.  Karbon kredilerinin Türkiye Emisyon Ticaret Sisteminde kullanımı

Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde üretilmiş karbon kredileri ile TR KDS kapsamında üretilen Turkuaz Krediler ETS kapsamında denkleştirme amacıyla kullanılabilecektir. Denkleştirme, Karbon kredilerinin, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında yükümlülüklerin veya gönüllü taahhütlerin yerine getirilmesinde kullanılmasını ifade etmektedir.

 

5. Denkleştirme İşlemleri

• Başkanlık, karbon kredilerinin TR ETS’nde nasıl kullanılacağını, usul ve sınırlarını belirler.
• TR ETS’de sadece:

• Türkiye’de üretilmiş karbon kredileri ve TR KDS kapsamında üretilmiş Turkuaz Krediler kullanılabilir.
  • Kullanım miktarı, tahsisat teslim yükümlülüğünün yalnızca Başkanlıkça belirlenen kısmı ile sınırlı.
  • Krediler, ETS kapsamı dışındabir faaliyetten gelmeli ve üretim tarihi 5 yıldan eski olmamalı.
  • YEK-G belgesi gibi enerji niteliği sertifikaları ETS denkleştirmesinde kullanılamaz.

 

6. Turkuaz Kredilerin Gönüllü Kullanımı

• ETS’de tahsisat tesliminde kullanılan Turkuaz Krediler tekrar gönüllü taahhütlerde kullanılamaz.
• Gönüllü kullanımda karşılık gelen krediler itfa edilir.
• Kamu kurumları, gönüllü kullanım için teşvik mekanizmaları geliştirecek.

 

7. Yetkilendirme ve Uluslararası Karbon Piyasaları

• Başkanlık, Karbon Piyasası Kurulu’nun kararı doğrultusunda, kurum/kuruluşları uluslararası karbon piyasalarında işlem yapabilmeleri için yetkilendirebilir.
• Karbon Piyasası Kurulu, hangi sektörlerin, metodolojilerin ve miktarların uluslararası piyasaya açılabileceğini belirler.
• Yetkilendirme belgeleri:
• Belirli süreli geçerlidir.
• Çifte sayım(aynı kredinin hem Türkiye’nin hem alıcı ülkenin hesabında görünmesi) engellenir.
• Eksik/yanlış bilgi verilirse iptal edilecektir.

 

8. Uluslararası Karbon Kayıt Sistemi

• Başkanlık, uluslararası piyasaya açılacak kredileri izlemek için Türkiye Uluslararası Karbon Kayıt Sistemini oluşturur, işletir ve programların/projelerin kayıt süreçlerini yürütür.
• 7552 sayılı İklim Kanununu uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde karbon kredisi üretimine başlamış program/proje sahipleri, Türkiye Uluslararası Karbon Kayıt Sistemi’nin kayıt kabul etmesini müteakip en geç 90 gün içerisinde; henüz herhangi bir uluslararası karbon kredilendirme programına projesini/programını kaydettirmemiş program/proje sahipleri ise kayıt tarihinden itibaren en geç 90 gün içerisinde projelerini/programlarını kayıt ettirmekle yükümlüdür.
• Uluslararası kredilendirme programlarıyla protokol yapılabilir.

 

9. Gelirler, Denetim ve Yaptırımlar

• Belge ücretleri, kayıt, ihracat vb. işlemler için alınan katkı payları özel gelirolarak kaydedilir.
• TSE ve TÜRKAK, Geçerli kılıcı ve doğrulayıcı kuruluşları denetler; yetkisi iptal edilen kuruluşlar 3 yıl faaliyet gösteremeyecek.

 

10. Geçiş Hükümleri ve Yürürlük

• Turkuaz Krediler üretilene kadar, Karbon Piyasası Kurulu’nun belirlediği uluslararası karbon kredilendirme programlarının karbon kredileri kullanılabilecektir.
• Yönetmelik bu haliyle kabul edildiği takdirde; Resmi Gazete’de yayımlandığında yürürlüğe girecek ve Yönetmelik hükümleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı tarafından yürütülecektir.

 

DEĞERLENDİRME

Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadelesinde önemli olan Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği, hem yasal altyapıyı güçlendirmekte hem de karbon piyasalarının gelişimine öncülük etmektedir. Bu düzenleme, yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve diplomatik faydalar da sağlayarak, Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Hedefi yolunda önemli bir adımı temsil etmektedir. Etkin bir uygulama ve şeffaf bir denetim mekanizmasıyla desteklenmesi halinde, yönetmelik sayesinde Türkiye’nin iklim finansmanı kapasitesi güçlenecek ve küresel iklim liderliği yolunda güçlü bir konum elde edecektir.

Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği Taslağı, Türkiye’nin iklim politikalarında önemli bir adımı temsil ediyor. Turkuaz Kredi mekanizması, hem yerel emisyon azaltımını hem de uluslararası karbon ticaretindeki payını artırabilir.

Düzenleme 18 Ağustos 2025 tarihine kadar kamuoyu görüşüne açık olacak şekilde taslak olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı resmi web sayfasında yayımlanmıştır.